مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش‌های اعتقادی کلامی 9899-1735 16 3 2026 8 10 Critical analysis of Dr. Soroush's view on the historicity of the Quran (case study of verses 101 and 102 of Surah Al-Ma'idah) تحلیل انتقادی دیدگاه دکتر سروش درباره تاریخمندی قرآن (مطالعه موردی آیه 101 و 102 سوره مائده) 113 132 fa محمد عرب‌صالحی عضو هیات علمی گروه منطق فهم دین، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران علیرضا یعقوبی طلبه سطح چهار رشته کلام جدید، حوزه علمیه خراسان، مدرسه علمیه عالی نواب، مشهد 2026 9 20 <p>The claim that the Quran is a historical text, shaped by the specific events of its time of revelation, is supported by some through internal Quranic evidence. This article examines one such case presented by Dr. Soroush, focusing on verses 101-102 of Surah Al-Ma’idah. Proponents of the Quran's historicity argue that contemporary questions and events directly caused the revelation of specific verses, suggesting the content would differ under other circumstances. Dr. Soroush cites these verses as evidence for this theory. This study, employing a library research method, analyzes this claim by investigating the "reasons for revelation" from narrations, classical commentaries, and interpretive principles. Through a detailed examination of the specified verses and their historical context, the research concludes that the evidence provided by Dr. Soroush is insufficient to substantiate the theory of the Quran's historicity. The analysis reveals that while the immediate context provided the occasion for revelation, it did not determine the eternal, philosophical content of the verses, which is derived from the Preserved Tablet. Therefore, this specific evidence faces significant problems and fails to prove the core claim..</p> <p>ادعای تاریخ¬مندی قرآن و تبعیت محتوای آن از واقعیت&zwnj;های عینی زمان نزول، دارای مبانی و ادله عامی است که در منابع متعددی مورد نقد قرار گرفته است. در این میان، گاهی ادله خاصی از خود قرآن برای اثبات این نظریه ارائه می&zwnj;شود. این مقاله به بررسی یکی از این موارد که از سوی دکتر سروش مطرح شده، می&zwnj;پردازد. خداوند متعال مطابق با لوح محفوظ، تعالیم مورد نیاز بشر را در بستری خاص نازل نموده است. اسباب نزول و درخواست&zwnj;های مردم عصر نزول اگر چه بستر ابلاغ این آیات به بشر را فراهم نموده&zwnj;اند، اما در محتوای آنها دخالتی نداشته و از منظر فلسفی، علت تامه نزول آیات محسوب نمی&zwnj;شوند. قائلان به تاریخ¬مندی قرآن معتقدند: سوالات مردم، وقایع و اتفاقات عصر نزول، سبب نزول آیات شده&zwnj;اند؛ به گونه&zwnj;ای که اگر این وقایع رخ نمی&zwnj;داد و یا وقایع دیگری جایگزین می&zwnj;شد، محتوای آیات قرآن نیز متفاوت می&zwnj;بود. اینان برای اثبات ادعای خود به برخی شواهد و مصادیق شأن نزول آیات استناد کرده&zwnj;اند. آیات ۱۰۱ و ۱۰۲ سوره مائده از جمله شواهدی است که مورد استناد دکتر سروش قرار گرفته است. در این پژوهش با روش کتابخانه&zwnj;ای و با مراجعه به شأن نزول آیات از دیدگاه روایات، مفسران و قواعد تفسیری، این ادعا تحلیل شده و مبتنی بر مدعیات دکتر سروش در منابع متنی و گفتاری وی ارزیابی می&zwnj;شود. با تحلیل آیات مذکور و بررسی شأن نزول آنها و نیز روایات مرتبط، روشن می&zwnj;شود که ادله ذکر شده از سوی وی برای اثبات تاریخ¬مندی قرآن کافی نیست و با اشکالات متعددی روبروست.</p>

http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/54399