مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229A Comparative Study of the Concept of Revelation from the Perspective of Three Islamic Philosophers and Thinkers: Mulla Sadra, Allameh Tabataba’i, and Lahijiبررسی تطبیقی مفهوم وحی از منظر سه فیلسوف و متفکر اسلامی ملاصدرا، علامه طباطبایی و لاهیجی726faعباس اسدآبادیدانشگاه آزاد اسلامی، بم202566<p>This article presents a comparative study of the concept of revelation from the perspectives of three prominent Islamic philosophers and thinkers: Mulla Sadra, Allameh Tabataba’i, and Lahiji. Revelation, as a divine phenomenon and a process of transmitting divine knowledge to human beings, has always been a significant subject in Islamic philosophy. Mulla Sadra, within the framework of Peripatetic philosophy and his Transcendent Theosophy, explains the relationship between reason and revelation and its role in human perfection. Emphasizing the existence of a single transcendent truth, he introduces revelation as the manifestation of divine knowledge and as a means of guiding humanity. On the other hand, Allameh Tabataba’i, through his interpretation and analysis of the Qur’an, provides a deeper exploration of the dimensions of revelation and its role in shaping religious knowledge. He emphasizes that revelation is not only an epistemic source but also a pedagogical and guiding process that directs human beings toward perfection and salvation. Lahiji, from a philosophical and mystical perspective, highlights the inner and intuitive aspects of revelation, analyzing revelatory experiences and their impact on the human soul and psyche. He argues that revelation, as a divine reality, can contribute to spiritual elevation and to a deeper understanding of existence and truth. By comparing and analyzing the views of these three thinkers, the article seeks to examine the points of convergence and divergence in their understanding of revelation and its impact on human life, aiming to shed light on the diverse philosophical, theological, and mystical dimensions of revelation in Islamic thought.</p><p>مقاله حاضر به بررسی تطبیقی مفهوم وحی از منظر سه فیلسوف و متفکر اسلامی، ملاصدرا، علامه طباطبایی و لاهیجی می‌پردازد. وحی به عنوان یک پدیده الهی و فرآیند انتقال معرفت الهی به انسان‌ها، همواره موضوعی مهم در فلسفه اسلامی بوده است. ملاصدرا با محوریت فلسفه مشاء و اندیشه‌های حکمت متعالیه، به تبیین رابطه بین عقل و وحی و نقش آن در کمال انسانی پرداخته است. او با تأکید بر وجود حقیقت واحد و متعالی، وحی را به عنوان تجلی علم الهی و وسیله‌ای برای هدایت بشر معرفی می‌کند. از سوی دیگر، علامه طباطبایی در تفسیر و تحلیل قرآن، به بررسی عمیق‌تر ابعاد وحی و نقش آن در شکل‌گیری معارف دینی می‌پردازد. او تأکید دارد که وحی، نه تنها یک منبع معرفتی، بلکه یک فرایند تربیتی و هدایت‌گر است که انسان‌ها را به سوی کمال و رستگاری رهنمون می‌سازد. لاهیجی نیز با نگاهی فلسفی و عرفانی به وحی، ضمن تأکید بر جنبه‌های باطنی و شهودی آن، به تحلیل تجربه‌های وحیانی و تأثیر آن بر روح و روان انسان می‌پردازد. او معتقد است که وحی، به عنوان یک واقعیت الهی، می‌تواند به ارتقاء روحانی انسان و درک عمیق‌تر از وجود و حقیقت کمک کند. این مقاله ضمن مقایسه و تحلیل دیدگاه‌های این سه متفکر، به بررسی نقاط اشتراک و افتراق آن‌ها در فهم وحی و تأثیر آن بر زندگی انسان می‌پردازد و سعی دارد تا ابعاد گوناگون فلسفی، کلامی و عرفانی وحی را در اندیشه اسلامی روشن کند.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52671مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229The nature of reason in the school of separation and its evolutionماهیت عقل در مکتب تفکیک و سیر تحولی آن2750fa عباسعلی اسکندریگروه فلسفه وکلام اسلامی، واحد گرگان، دانشگاه آزاداسلامی، گرگان، ایرانمهدی افچنگی گروه فلسفه وکلام اسلامی، واحد گرگان، دانشگاه آزاداسلامی، گرگان، ایرانارسطو میرانیگروه فلسفه وکلام اسلامی، واحد گرگان، دانشگاه آزاداسلامی، گرگان، ایران202546<p>The school of separation is one of the contemporary schools and schools of thought that, by putting forward discussions about the purification and refinement of Quranic knowledge, is considered a new challenge for Islamic philosophy. The purpose of this article is to logically explain the concepts and explain the meaning of the concepts and explain the doctrinal and theoretical propositions of the sectarians, to examine and analyze their theoretical process regarding reason and its role and position in their ideas and ideological systems. The method of this research is library studies in a descriptive and analytical manner. The results of this research have shown that innate reason is defined as the discoverer of facts and details and an abstract light outside of human reality and has no inherent validity. On the other hand, in the thought of the school of separation, a ruling has been given to the invalidation of demonstrative reason and philosophical and demonstrative arguments are assumed to be without validity and therefore, they will not be able to play a role in understanding religious knowledge.</p><p>مکتب تفکیک از جمله مکاتب و نحله‌های فکری معاصر است که با پیش‌کشیدن بحث‌هایی پیرامون ناب‌سازی و خالص‌گردانی معرفت قرآنی، چالشی جدید برای فلسفه اسلامی دانسته می‌شود. هدف ازاین نوشتار که ضمن تبیین منطقی تصورات و توضیح معنای مفاهیم و تببیین گزاره‌های اعتقادی و نظری اهالی تفکیک فرآیند نظری آنان درباره عقل و نقش و جایگاه آن در انگاره‌ها و سامان عقیدتی‌شان مورد بررسی و واکاوی قرار گیرد. روش این ‍پژوهش مطالعات کتابخانه ای به شیوه ی توصیفی و تحلیلی انجام گرفته است. نتایج این تحقیق نشان داده است؛ عقل فطری کاشف حقایق و جزییات و نوری مجرّد و خارج از حقیقت انسان تعریف شده و هیچ حجیّتی ذاتی بر آن مترتب نیست. از سوی دیگر در اندیشه مکتب تفکیک حکم بر ابطال عقل برهانی داده شده و براهین فلسفی و برهانی فاقد حجیّت فرض می‌گردند و بنابراین، قادر نخواهند بود نقشی در فهم معارف دینی ایفا نمایند.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52672مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229A comparative analysis of Ayatollah Motahari's perspective and Allamah Tabatabaei's perspective on divine "judgment" and "destiny" (Qadha and Qadar)بررسی تطبیقی دیدگاه استاد مطهری و دیدگاه علامه طباطبایی در قضا و قدر الاهی5171faحمیدامامیفراستادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه اراک، اراک، ایران0000000162870165محمدابراهیمی راداستادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه اراک، اراک، ایران2025814<p>Divine "judgment" and "destiny" (Qadha and Qadar) is one of the most important topics in Islamic philosophy and theology. Ayatollah Motahari's point of view is different from Allamah Tabatabaei's point of view in the explanation of Qadha and Qadar. Ayatollah Motahari believes that Qadha and Qadar exists both in the material and non-material world. He also divides Qadha and Qadar into certain and non-certain and believes that definite Qadha and Qadar are assigned to the immaterial world and in the material world, Qadha and Qadar are non-definite. He believes that since immaterial beings are not affected by various causes and factors and more than one path is not possible for them, their Qadha is certain and unchangeable, but since material beings are affected by various material causes and factors, their Qadha is uncertain and changeable. Although Allamah Tabatabaei accepts Qadha in both immaterial and material worlds, he considers Qadar to be specific according to the appearance of the verses and narrations about Qadar, to the material world. Also, he considers Qadha to be certain both in the immaterial and material worlds, but Qadar is not certain in the material world. In this research, with the descriptive-analytical method, these two viewpoints are compared, explained, and examined, and Allamah Tabatabaei's viewpoint is accepted due to its conformity with the appearance of the verses of Quran and traditions.</p><p>«قضا» و «قدر» الاهی یکی از مباحث مهم و مطرح در فلسفه و کلام اسلامی است. دیدگاه استاد مطهری با دیدگاه علامه طباطبایی در تبیین قضا و قدر الاهی متفاوت است. استاد مطهری قضا و قدر را در عالم مجردات و در عالم مادّه، جاری می‌داند و معتقد است در مجردات، قضا و قدر حتمی و غیر قابل تغییر است؛ ولی در موجودات مادی قضا و قدر غیر حتمی و قابل تغییر است. علامه طباطبایی قضا را در عالم مجردات و در عالم مادّه می‌پذیرد؛ ولی با توجه به ظاهر آیات و روایات وارد شده در باره قدر، قدر را مخصوص عالم ماده می‌داند. همچنین قضا را چه در مجردات و چه در مادیات، حتمی؛ ولی قدر را در عالم مادّه غیر حتمی می‌داند. در این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی، این دو دیدگاه، به‌صورت تطبیقی، تبیین و مورد بررسی قرار گرفته و دیدگاه علامه طباطبایی به دلیل مطابقت با ظاهر آیات و روایات پذیرفته شده و به اشکالات وارد شده بر دیدگاه ایشان، پاسخ داده‌ شده است.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52673مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229Stylistics of interrogative sentences in the second to seventh chapters of the Holy Quranسبک شناسی جملات پرسشی در جزء دوم تا هفتم قرآن کریم7394fa محمد بیات دانشجوی دکتری، گروه ادبیات عربی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانفرحناز رفعتجو استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه آزاد واحد تهران شمال، تهران، ایرانعلیرضاحسینیاستادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بینالمللی امام خمینی(رحمه الله) قزوین، قروین، ایران2024920<p>The mission of the Holy Quran, as a book that was revealed by God to the Khatami Messenger, is to guide and guide people, who, in order to achieve this great goal, use all the literary abilities and the most beautiful ways of expression and He has used the strongest arguments to prove the truth of God's words. Among the most common ways of expression in the words of the All-Knowing, is the questioning style, in which God raises questions for a purpose and at the beginning refers the answer to the awakened consciences. About 1260 questions are mentioned in the word of revelation, which makes reading the questions of the Qur'an inevitable. Because the stylistics of the interrogatives of the Holy Qur'an, as an infinite source of divine knowledge, can present to the audience some of the artistic angles and beauties that can be considered from this source of grace. Therefore, the present research has analyzed the interrogative sentences of the second to seventh parts of the Holy Quran with a descriptive-analytical method, on two levels of syntax and imagery, to reveal the literary beauty of these verses and to create a clear understanding of the text with an integrated and coherent analytical presentation. To fascinate and enchant the reader's soul and provide the answer to the question, what was the purpose of the wise God in raising these questions? The findings of the research indicate that the questioning strategy and artistic questioning as a powerful tool in inducing content and human interactions have a great contribution.</p><p>رسالت قرآن کریم به عنوان کتابی که از جانب خداوند بر رسول ختمی مرتبت نازل شده است، راهنمایی و هدایت انسان¬هاست که جهت دست¬یابی به این هدف بزرگ، از کلیه¬ی قابلیت‌های ادبی و از زیباترین شیوه¬های بیان و قوی¬ترین برهان¬ها در اثبات حقانیت سخن خداوند بهره برده است. از جمله رایج¬ترین شیوه¬هاي بیان در کلام دانای مطلق، اسلوب استفهام است که خداوند جهت اغراضی سؤال¬هایی را مطرح می¬نماید و در آغاز، پاسخ را به وجدان¬های بیدار ارجاع می-دهد. حدود (1260) مورد استفهام در کلام وحی آمده است، که این امر بازخوانی سؤال¬های قرآن را امری اجتناب¬ناپذیر می¬نمایاند. چرا که سبک¬شناسی استفهامات قرآن کریم به‌عنوان منبع بی¬کران معارف الهی می¬تواند قسمتی از زوایا و زیبایی¬های هنری قابل تأمل از این چشمه¬ی فیاض را فراروی مخاطبان قرار دهد. بنابراین پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی جملات پرسشی جزء دوم تا هفتم قرآن کریم را، در دو سطح نحوی و تصویرپردازی بررسی نموده تا زیبایی¬های ادبی این آیات نمایان و با ارائه¬ی تحلیلی یکپارچه و منسجم، درک شفافی از متن بوجود آورده تا جان خواننده را شیفته و مسحور خود نماید و پاسخ این سؤال را ارائه نماید که خداوند حکیم از طرح این سؤالات چه منظوری داشته است؟ یافته¬های پژوهش¬ حاکی از آن است که راهبرد پرسش¬گری و سؤال هنری به عنوان ابزاری قدرتمند در القای مطالب و تعاملات انسانی سهم والایی به خود اختصاص داده است.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52674مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229 A Study of Avicenna's View and Abu'l-Barakat's Criticisms of Reason and Their Criticismبررسی دیدگاه ابنسینا و انتقادات ابوالبرکات درباره عقل و نقّادی آنها95114faمستانه بیرانوند دانشجویدکتری،گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاهآزاد اسلامی، خوراسگان، ایرانمحمدرضا شمشیریگروه فلسفه و کلام اسلامی ، دانشگاه آزاد اسلامی ،واحد اصفهان مهدی دهباشیگروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاهآزاد اسلامی، خوراسگان، ایران2024910<p>In the Islamic world, the founder of the philosophy of Masha' is Ibn Sina, which has its own unique characteristics. The later scholars of Ibn Sina have both benefited from this philosophy and criticized it. One of these later scholars is Abu'l-Barakat Baghdadi, who has presented a critical reading of Ibn Sina's thoughts and with such a reading has left behind new thoughts of his own. In this article, using a descriptive-analytical method, first Ibn Sina's view of reason is explained and analyzed to the extent that it was criticized by Abu'l-Barakat, then Abu'l-Barakat's criticisms of those issues are explained, and finally, by evaluating and criticizing Abu'l-Barakat's view, a judgment is made between the two. Abu al-Barakat's criticisms of Ibn Sina regarding reason include the oneness of the soul and reason, theoretical and practical reason, the efficacy of the active reason, the number of minds, calling God reason, and the theory of creation. By evaluating Ibn Sina and Abu al-Barakat on the aforementioned issues, it was concluded that many of Abu al-Barakat's criticisms of Ibn Sina appear to be defensible and some of them appear to be incorrect..</p><p>در جهان اسلام مؤسس فلسفه مشاء ابن‌سیناست که دارای ویژگی‌های مخصوص به خود است. متأخرین ابن‌سینا هم از این فلسفه بهره برده‌اند و هم بر آن نقد وارد کرده‌اند. یکی از این متأخرین ابوالبرکات بغدادی است که خوانشی منتقدانه از اندیشه‌های ابن‌سینا عرضه کرده است و با چنین خوانشی اندیشه‌هایی نو از خود به‌جای گذاشته است. در این مقاله با روش توصیفی - تحلیلی نخست دیدگاه ابن‌سینا در باره عقل تا آنجا که مورد نقد ابوالبرکات بوده، تبیین و تحلیل‌شده سپس نقدهای ابوالبرکات بر آن مسائل تشریح شده است و در آخر با ارزیابی و نقد دیدگاه ابوالبرکات، میان آن دو داوری شده است. انتقادات ابوالبرکات بر ابن‌سینا در باره عقل عبارت‌اند از یکی بودن نفس و عقل و عقل نظری و عملی، فاعلیت عقل فعال، تعداد عقول، عقل نامیدن خداوند و نظریه آفرینش. با ارزیابی میان ابن‌سینا و ابوالبرکات در مورد مسائل پیش‌گفته این نتیجه به دست آمد که بسیاری از نقدهای ابوالبرکات بر ابن‌سینا قابل‌دفاع و برخی از آن‌ها نادرست به نظر می‌رسد.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52676مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229Ethics and Culture from Wittgenstein's Perspectiveاصول اخلاقی و فرهنگ از دیدگاه ویتگنشتاین115145faمحمد بیک محمدیگروه علوم سیاسی وحقوق بین الملل، واحدتبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایرانعلیرضا اسمعیل زادعضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی تبریزاحسانشاکری خوئیگروه علوم سیاسی وحقوق بین الملل، واحدتبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایرانمعصومه قره داغیگروه تاریخ، واحدشبستر، دانشگاه آزاداسلامی، شبستر، ایران.2025228<p>Ludwig Wittgenstein is one of the most influential and important philosophers of the 20th century. The sphere of influence of his thoughts is influential in various branches of philosophy such as philosophy of language, philosophy of religion, epistemology, philosophy of ethics, and philosophy of logic. The thoughts of this philosopher have also penetrated other fields of humanities such as sociology and psychology. The number of references to his works and their extent have distinguished him among the philosophers of this century. Wittgenstein's charismatic personality, unconventional and mysterious life are notable for most researchers. The results and findings of this study show that Wittgenstein is one of the few philosophers who is of interest to analytical philosophers and continental philosophers also benefit from him. He had two different periods of thought, the first period of which his collection of thoughts was presented in his philosophical treatise Logical and the second period, which is his maturity and is known as the later Wittgenstein, and his thoughts are reflected in his book Philosophical Investigations. In the second period, he criticizes many of his own thoughts and ideas and even invalidates many of them. However, although he is an excellent and worthy philosopher, there are also weaknesses in his thought. Some of Wittgenstein's notes are related to the nature of philosophical activity, while others deal with general topics such as questions of art and religion. For this reason, separating them from philosophical material is a difficult task.</p><p>لودویک ویتگنشتاین یکی از فیلسوف های اثرگذار و مهم قرن بیستم است. دایره نفوذ تفکرات او در شاخه های مختلف فلسفه مانند فلسفه زبان ،فلسفه دین ،معرفت شناسی، فلسفه اخلاق ، فلسفه منطق تاثیر گذار است. اندیشه های این فیلسوف در سایر حوزه های علوم انسانی همچون جامعه شناسی و روانشناسی نیز نفوذ کرده است. میزان ارجاعات به آثارش و میزان گستردگی آن وی را در بین فیلسوفان این قرن متمایز ساخته است. شخصیت کاریزماتیک، زندگی نامتعارف و اسرار آمیز ویتگنشتاین برای اکثر پژوهشگران قابل توجه است. نتایج ویافته های این پژوهش نشان می دهدمشارالیه از معدود فلاسفه ای است که مورد توجه فیلسوفان تحلیلی است و فیلسوفان قاره ای هم از او بهره می برند. دو دوره تفکر متفاوت داشته است که دوره اول مجموعه اندیشه هایش در رساله فلسفی منطقی او عرضه شده و در دوره دوم که دوران پختگی اوست و به ویتنگنشتاین متأخر معروف است و افکارش در کتاب پژوهش های فلسفی او منعکس است. در دوره دوم بسیاری از افکار و اندیشه های خود را به نقد می کشاند و حتی بر بسیاری از آنها خط بطلان می کشد. با این اوصاف گر چه او فیلسوفی ممتاز و در خور شایسته است اما نقطه ضعف هایی نیز در اندیشه او وجود دارد.برخی از یادداشت های ویتگنشتاین مربوط به سرشت فعالیت فلسفی می شوند وبرخی دیگر به موضوعات عام چون پرسش های هنر ودین می پردازند.به همین سبب جدا کردن آ نها از مطالب فلسفی کاری سخت می باشد.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52677مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229Validation of hadiths related to the compatibility of al-Aql and al-Naqal in the manuscript of "Suluk Ali Allah Ta'ala" by Shabar With an approach based on the evidence and follow-up of the partiesاعتبارسنجی احادیث مربوط به تطابق العقل و النّقل در نسخه خطی «سلوک الی الله تعالی» شبّر با رویکردی بر شواهد و متابعات فریقین147178fa حسن حشمتی دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانامیر توحیدی دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانمحسن قاسمپور استاد تمام گروه علوم و قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه علامه طباطبائی تهران، ایران202481<p>Analyzing and investigating the relationship between correct and correct reasoning and frequent narration is one of the important issues in the Holy Quran and the traditions of the Ahl al-Bayt (peace be upon them) that has attracted the attention of thinkers. Correct The handwritten copy of the treatise "Behavior of God Almighty" by Syed Abdullah Shabar is one of the sources that deals with this issue and says: The compatibility of reason with the frequent traditions and hadiths is clear and clear. peace be upon them), whose number is twelve of the infallible imams (peace be upon them), and the transmission of narrations and hadiths is from their tongues, it is at the limit of frequency, there is a difference of opinion. This issue is not known, except because of the obligation of the infallibility of the innocent (peace be upon them). In this chapter of his treatise, Shabar (may Allah be pleased with him) brought hadiths from the Messenger of God (pbuh) and the infallible imams (pbuh) in order to prove it within the limits of reason and narration with an approach based on evidence and followers. Although the hadiths related to the compatibility of reason and narration have been accepted by most of the Shia and Sunni muhaddithists, at the same time, some scholars have raised challenges in this field and have expressed opinions and opinions about our entire rule of reason. They have stated the rulings of the law.Using the descriptive and analytical method, this article intends to evaluate the validity of the contents of these hadiths by examining the relevant evidence and texts from both sides and answer the question whether these hadiths have sufficient validity or not.</p><p>تحلیل و بررسی نسبت میان عقل قطعی صحیح و نقل متواتر یکی از مسائل مهم در قرآن کریم و روایات اهل بیت (علیهم‌السلام) است که توجه اندیشمندان را جلب کرده است. درک درست این رابطه برای شناسایی منابع معتبر معرفت دینی اهمیت زیادی دارد. نسخه خطی رساله «سلوک الی الله تعالی» سیّد عبدالله شبرّ یکی از منابعی است که به این موضوع پرداخته و می‌گوید: تطابق عقل با روایات و احادیث متواتر واضح و روشن است و اما درباره حجت‌های الهی، یعنی جانشینان پیامبر (صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وآله وَ سَلَّمَ)، که تعدادشان دوازده نفر از ائمه معصومین (عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ) هستند، و نقل روایات و احادیث از لسان آنها می‌باشد در حد تواتر است، اختلاف نظر وجود دارد. این موضوع شناخته نشده، مگر بدلیل وجوب مقام عصمت معصومین (عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ). شبرّ (ره) در این فصل از رساله خود احادیثی را از رسول خدا (ص) و ائمه معصومین (ع) آورده تا اینکه تطاق عقل و نقل با رویکرد بر شواهد و متابعاتفریین اثبات نماید. گرچه احادیث مربوط به تطابق عقل و نقل از سوی بیشتر محدثین شیعه و اهل سنت پذیرفته شده‌ است، ولی در عین حال، برخی از علماء در این زمینه چالش¬هایی را مطرح کرده¬اند و آراء و نظراتی را درمورد کُلُّ ما حَکَمَ بِهِ الْعَقْلُ حَکَمَ بِهِ الشَّرْع، بیان نموده¬اند. این مقاله با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی، قصد دارد تا با بررسی شواهد و متون مربوطه از هر دو طرف، اعتبار محتوای این احادیث را ارزیابی کند و به این سوال پاسخ دهد، که آیا این احادیث از اعتبار کافی برخوردارند یا خیر.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52678مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229Social and Cultural Contexts of the Emergence of Baha'iismزمینه های اجتماعی و فرهنگی پیدایش بهائیت179207faامیر رضا خلیلی دانشجوی دکتری، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانمصطفیجعفرطیاری دهاقانیاستادیار دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران محمدانصاری دوگاههاستادیار دانشگاه اهل بیت(ع)، قم، ایران. علی خلجیاستاد مدعو دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران202535<p>The Baha'i sect has continued to exist since the 13th century with many ups and downs, claiming to present a new religion. The question of this article is about how Baha'iism emerged and the aim is to show its social and intellectual context. The findings of the study show that the emergence of Baha'iism should be analyzed at a specific time point and with a process perspective. For this purpose, first, the social context was examined and it was determined that at that time, society was under the influence of severe tyranny and oppression, the people were caught in superstitious beliefs, illiteracy and backwardness, and they were exhausted of the Iran-Russia wars. The second context was the establishment, which was based on the ideas of Shaikhism through the mediation of the Babis, and the third stage was the consolidation that the ideas of Sufism and their support played an important role in the maturation and formation of Baha'iism. The nature of this article is descriptive analytical, and data collection of this article was performed using library method.</p><p>فرقه بهائیت با ادعای ارائه دیانتی جدید از قرن سیزدهم با فراز و نشیب های زیادی تاکنون به حیات خود ادامه داده است. پرسش این مقاله درباره چگونگی پیدایش بهائیت است. هدف این مقاله نشان دادن بسترهای اجتماعی و فکری آن است. یافته های پژوهش نشان می دهد پیدایش بهائیت در مقطع زمانی مشخص و با نگاه فرایندی باید تحلیل شود به همین منظور ابتدا بستر اجتماعی بررسی شد و مشخص گردید آن زمان جامعه تحت تأثیر استبداد شدید و ظلم حاکم بود و مردم هم گرفتار باورهای خرافی، بی سوادی و عقب ماندگی و خسته از جنگ های ایران روس بودند. بستر دوم تأسیسی بود که با واسطه بابیه بر روی افکار شیخیه استوار شد و مرحله سوم تثبیت بود که افکار صوفیه و حمایت آنها نقش مهمی در نضج و شکل گیری بهائیت داشت. ماهیت این مقاله توصیفی تحلیلی و روش گردآوری این مقاله کتابخانه ای است.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52679مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229 The place of information and social security in the thought and life of Amirul Momineen (AS)جایگاه اطلاعات و امنیت اجتماعی در اندیشه و سیره امیرالمؤمنین(ع)209231fa صالح رسولی راددانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایرانمحمد علی خیراللهیاستادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایرانمهدی محمدیان امیریاستادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران202486<p>The Era of the Imamate of Amir al-Mu'minin is classified into two periods: the caliphate of the three caliphs and the caliphate of the Imam Prophet himself, which lasted for four years and nine months. In this era, Imam Ali (peace be upon him) encountered multiple security and intelligence challenges, which required particular measures according to the special conditions at that time. The management of the vast Islamic land encountered insider and outsider threats and, in effect, needed an efficient information system based on the Quran and Islamic jurisprudence contrary to the information systems of other countries. The security and intelligence measures of Imam Ali (peace be upon him) were also led away from Islamic teachings. They were in line with providing and expanding security in Islamic communities. Even though the concept of "national security" was not used at the start of Islam, its principles and basics are very evident in the practical behavior of Imam Ali (peace be upon him) and other Imams.The practical behavior (sire) of Imam Ali (peace be upon him) indicates that maintaining Islamic sovereignty and facing enemies, especially in challenges, demands intelligence and counter-intelligence measures. Assorted measures like information gathering, espionage, counterespionage, physical protection, and monitoring officials are notable in his governance method, which emphasizes the critical importance of a trustworthy and efficient intelligence apparatus. These models, predicated on Islamic jurisprudence and teachings, are essential to maintain the sustainable security and authority of the Islamic system. Furthermore, according to Imam Ali (peace be upon him), the lack of an information system in the Islamic system is considered a severe failure that will cause the inefficiency of the military and security forces.</p><p>دوران امامت امیرالمؤمنین (ع) به دو دوره‌ی خلافت خلفای سه‌گانه و خلافت خود حضرت تقسیم می‌شود که دوره خلافت ایشان چهار سال و نه ماه به طول انجامید. در این مدت، امام علی (ع) با چالش‌های امنیتی و اطلاعاتی متعددی روبرو بود که برای مقابله با آن‌ها نیاز به تدابیر ویژه و منطبق با شرایط خاص زمان داشت. مدیریت بر سرزمین وسیع اسلامی که با تهدیدات داخلی و خارجی مواجه بود، نیازمند سیستم اطلاعاتی کارآمدی بود که برخلاف سیستم‌های اطلاعاتی دیگر کشورها، بر پایه قرآن و فقه اسلامی بنا شده باشد. تدابیر امنیتی و اطلاعاتی امام علی (ع) نیز از آموزه‌های اسلامی نشأت گرفته و در راستای تأمین و گسترش امنیت در جوامع اسلامی قرار داشت. هرچند مفهوم "امنیت ملی" در صدر اسلام به کار نرفته است، اما اصول و مبانی آن در سیره امام علی (ع) و دیگر ائمه به وضوح قابل مشاهده است. سیره عملی امام علی (ع) نشان می‌دهد که حفظ حاکمیت اسلامی و مقابله با دشمنان نیازمند تدابیر اطلاعاتی و ضد اطلاعاتی است. اقدامات مختلفی مانند جمع‌آوری اطلاعات، جاسوسی، ضدجاسوسی، حفاظت فیزیکی، و نظارت بر مسئولان، در روش حکومت‌داری ایشان برجسته بوده و بر اهمیت وجود دستگاه اطلاعاتی امین و کارآمد تأکید می‌کند. این الگوها، مبتنی بر فقه و آموزه‌های اسلامی، برای حفظ امنیت پایدار و اقتدار نظام اسلامی ضروری هستند. همچنین، فقدان سیستم اطلاعاتی در نظام اسلامی، از نظر امام علی (ع)، به‌عنوان ضعفی جدی تلقی می‌شود که باعث ناکارآمدی سپاه و نیروهای حفاظتی خواهد شد.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52680مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229Balance in Eastern Philosophy on Philosophical Totalityتوازن در فلسفه شرق از منظر کلیت فلسفی233252faمحیارفیعیاستادیار گروه فلسفه ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران2024910<p>Balance in a broad sense can be considered as a desirable intermediate point or state between two or more opposite points or states. This article shows that the idea of balance is everywhere; this idea appears in nature, science, religions and beliefs. This idea is proven by trying to extract this idea from prominent ethical theories in Eastern philosophy, namely ethics in Islam, Taoism, Hinduism and Buddhism. In science and the natural world, molecules, objects, or plants simply move toward equilibrium. This descriptively gives us some form of equilibrium. Ethically, many theories, as I show in the paper, strive for balance and thus normatively prescribe balance as an indicator of choice, behavior and action. The findings in this research show the results that balanced behavior and action leads to ethical action, while unbalanced behavior and action leads to an unethical action. At the end of the article, it is emphasized that balance can help a lot in improving the individual and collective life of humans and is necessary to a large extent.</p><p>توازن به معنای وسیع می‌تواند به عنوان یک نقطه یا حالت واسطه مطلوب بین دو یا چند نقطه یا حالت متضاد در نظر گرفته شود. این مقاله نشان می‌دهد که ایده توازن در همه جا وجود دارد؛ این ایده در طبیعت، علوم، ادیان و باورها و اعتقادات ظاهر می‌شود. با تلاش برای استخراج این ایده از نظریه‌های اخلاقی برجسته در فلسفه شرق، یعنی اخلاق در اسلام، تائوئیسم، هندوئیسم و بودیسم این ایده به اثبات می¬رسد. در علوم و دنیای طبیعی، مولکول‌ها، اشیاء یا گیاهان به سادگی به سمت مسیر توازن حرکت می‌کنند. این به طور توصیفی برخی از اشکال توازن را به ما می‌دهد. از نظر اخلاقی، بسیاری از نظریه‌ها، همان‌طور که در مقاله نشان می‌دهم، به سمت توازن می‌کوشند و بنابراین توازن را به طور هنجاری به عنوان شاخص انتخاب، رفتار و عمل تجویز می‌کنند. یافته¬ها در این پژوهش این نتایج را نشان می‌دهد که رفتار و عمل متوازن منجر به عمل اخلاقی می‌شود، در حالی که رفتار و عمل نامتوازن منجر به یک عمل غیراخلاقی می‌شود. در پایان مقاله، بر این مفهوم تأکید می‌شود که توازن می‌تواند در بهبود زیست فردی و جمعی انسان‌ها بسیار کمک کند و تا حد زیادی ضروری است.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52681مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229Motivational goals in the proverbs of the Holy Quranاهداف انگيزشي امثال قرآن كريم253285fa پاكيزه كاظم زادهدانشجوي دكتري، گروه علوم قرآن و حديث، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامي، زنجان، ایرانحیدر حسنلواستاديار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامي، زنجان، ایرانمحمّدحسين صائني استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامي، زنجان، ایرانفرهاد ادريسيدانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامي، زنجان، ایران2024619<p>One of the most important innovations of Mulla Sadra is his theory about bodily resurrection, which based on the special cosmological and epistemological foundations of supreme wisdom, presented a different and unique perception of bodily resurrection. In his various works, Mulla Sadra starts the discussion of bodily resurrection by mentioning several issues as the basic premises of bodily resurrection, but without a doubt, Mulla Sadra's bodily resurrection is directly rooted in some of Mulla Sadra's other fundamental ideas, and one of these fundamental ideas of Mulla Sadra is his definition of the unmarried. And material is a definition that plays a fundamental role in Mulla Sadra's image of physical resurrection. Mulla Sadra's definition of celibacy and materiality as a matter of doubt and without definite boundaries, leads to the questioning and ranking of the resurrection of human beings according to the order of their celibacy and materiality and the happiness and misery resulting from it, and it explains the body in the levels of rebirth and resurrection of man in his thought. have been. In this article, we have tried to introduce two concepts, material and unmarried, so that based on Mulla Sadra's understanding of these two concepts, we will discuss how to prove physical resurrection and what effect these two concepts have on his belief in physical resurrection. The research method in this study is descriptive and analytical.</p><p>خداي متعال در راستاي هدايت بشر و براي تبيين و تأثير كلام در نفوس، از امثال مختلفي بهره جسته است.با کمک امثال ،كه دو فنّ بياني تشبيه و استعاره در آنها نهفته‌اند و نقش ايفا مي‌كنند، می¬توان موضوعات غیر محسوس و ذهني محض را محسوس نمود، امور غیر مجسّم را تجسّم بخشید و غیر آدمی را در نقش آدمی، ظاهر ساخت. این شگردها در تأثیر بخشیدن به کلام و ایجاد جذابیّت برای آن، بسیار مؤثّرند. يكي از كاركردهاي غيرقابل انكار امثال قرآني، انگيزش است و ابعاد مختلف انگيزشي مثل انگيزش رفتاري، انگيزش يادگيري و انگيزش شناختي را شامل مي‌شود. محقّقان علوم قرآن، امثالي را كه در آنها از واژه‌هاي «مَثَل» يا «أمثال» استفاده شده امثال واضحه و در مقابل، امثالي را كه در آنها از كلمات «مَثَل» و «امثال» استفاده نشده، امثال كامنه ناميده‌اند. مقالة حاضر كه با روش توصيفي - تحليلي در بستر مطالعات كتابخانه‌اي انجام گرفته در صدد پاسخگويي به اين پرسش اصلي است كه امثال قرآن كريم با به خدمت گرفتن تشبيه و استعاره، چه اهداف انگيزشي را دنبال مي‌كنند؟.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52682مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229Analysis of justice from the point of view of Khwaja Nasiruddin Tusiتحلیل عدالت از دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی287311faآزاد هاشم میکائیل گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانعزیزجوانپور هرویگروه الهیات و معارف اسلامی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانداودسیروسگروه الهیات و معارف اسلامی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران202498<p>Analyzing and examining the fundamental concept of justice is very important in the thought of every thinker. Khwaja Nasiruddin Tusi is one of the thinkers who has been able to clarify the neglected theological aspects of justice and correctly explain the approach of Islam to the category of justice with the help of reason and narration. to do The fundamental concept of justice is worthy of great attention in the thinking of every political thinker; Because the examination of this category can introduce us to many angles of their opinions. In fact, the central concept of justice has a unique importance in the theoretical and practical fields of politics and society. The present study was conducted with the aim of investigating the comprehensive theory of justice from the perspective of Khwaja Nasiruddin Tusi. Analytical and descriptive methods were used to investigate the research, and the means of collecting information was using library sources. The results of the research have shown that from Khwaja Naseer's point of view, not only human happiness depends on living in a society governed by the principles of justice, but social justice is considered the highest social virtue in comparison with other social virtues. A prosperous society and a good social life, in addition to justice, should also benefit from the following moral values: security, justice, mutual aid, keeping promises, personal spiritual purity.</p><p>تحلیل و بررسی مفهوم بنیادین عدالت در اندیشه هر اندیشمندی از اهمیت بسزایی برخوردار است. خواجه نصیرالدین طوسی یکی از اندیشمندانی است که درباره عدالت با رویکردی تلفیقی از اندیشه های فلاسفه یونان و آموزه های فلسفی و کلامی، توانسته است با ابزار عقل و نقل، ابعاد مغفول مانده کلامی عدالت را روشن و رویکرد اسلام به مقوله عدالت را به درستی تبیین نماید. مفهوم بنیادین عدالت، در تفکر هر اندیشمند سیاسى در خور اهتمامى والاست؛ زیرا بررسى این مقوله، مى‏تواند ما را با زوایاى متعددى از آراى آنها آشناسازد. در حقیقت، مفهوم کانونى عدالت، داراى اهمیتى کم نظیر در عرصه‏هاى نظرى و عملى سیاست و اجتماع است. پژوهش حاضر به هدف بررسی نظریه جامع عدالت از دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی انجام شده است. از شیوه تحلیلی و توصیفی به بررسی پژوهش پرداخته شده و ابزار گردآوری اطلاعات با استفاده از منابع کتابخانه‌ای بوده است. نتایج پژوهش بیانگر این بوده است که از ديدگاه خواجه نصير، نه تنها سعادت انسان به زندگي در جامعه‌اي كـه بـر اسـاس اصول عدالت اداره شود، وابسته است كه عدالت اجتماعي در مقايسه بـا سـاير خيـرات اجتماعي در مقام نخست به عنوان بالاترین فضیلت اجتماعی قـرار مـي‌گيـرد. يك جامعة سعادتمند و يك زندگي خوب اجتماعي علاوه بر عدالت بايد از ارزش‌هاي اخلاقي زير نيز بهره مند باشد: امنيت، عدالت، كمك متقابل، وفاي به عهد، طهارت روحي فردي.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52684مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229An Examination of the usage and validity of a reasonable analogy of the Present-Absent Analogy (qī yā s al-ghā ’ib bi-l-shā hid) in the inference of the verbal issues of the Islamic theologiansبررسی کاربرد و اعتبار تمثیل منطقی «قیاس غائب بر شاهد» در استنباط مسائل کلامی نزد متکلمان اسلامی313337faناهيد نجفپوردانشجوی دکتری کلام اسلامی دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانقربانعلی کریم زادۀ قراملکیدانشیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانناصر فروهی دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران2025626<p>Analogy has always been one of the important methods in explaining and inferring intellectual and theological issues in the tradition of Islamic thought. Among these, 'qiyas al-ghaib ala al-shahid' (analogical reasoning from the known to the unknown) has held particular significance for Islamic theologians as a rational method in analyzing and proving theological concepts. This article, using a descriptive-analytical approach, examines the application of this type of reasoning in various theological schools, including the Mu'tazilites, Ash'arites, and Imamiyyah, and analyzes its validity in inferring theological issues. The findings of the study indicate that analogical reasoning from the known to the unknown, especially in discussions regarding divine attributes and actions, played a central role in the theology of the Mu'tazilites and Ash'arites. Although early Imamiyyah theologians utilized this analogy, from the time of Allama Hilli onward, it was critiqued, leading to the adoption of the 'rejection of analogy' as one of the key principles of their theological system. Nevertheless, in cases where the common cause acts as a complete cause, this analogy can be considered valid and treated as demonstrative analogy.</p><p>تمثیل همواره یکی از شیوه‌های مهم در تبیین و استنباط مسائل عقلی و کلامی در سنت اندیشه اسلامی بوده است. در این میان، «قیاس الغائب علی الشاهد» به‌عنوان روشی عقلی در تحلیل و اثبات مفاهیم کلامی، نزد متکلمان اسلامی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است. این مقاله با رویکرد توصیفی- تحلیلی، کاربرد این نوع استدلال را در مکاتب کلامی مختلف، از جمله معتزله، اشاعره و امامیه بررسی کرده و به تحلیل اعتبار آن در استنباط مسائل کلامی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قیاس غائب بر شاهد، به‌ویژه در مباحث صفات و افعال الهی، در کلام معتزله و اشاعره نقش محوری داشته است. متکلمان امامیه، با وجود استفاده اولیه از این قیاس، از دوران علامه حلی به بعد آن را مورد نقد قرار داده و در نتیجه، قاعده «نفی قیاس» را به‌عنوان یکی از اصول مهم نظام کلامی خود پذیرفتند. با این حال، این قیاس در مواردی که علت جامع نقش علت تامه را ایفا کند، می‌تواند معتبر شمرده شده و به‌عنوان قیاس برهانی تلقی شود.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52685مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229The role of intuition in John Locke's empiricismنقش شهود در تجربه گرایی جان لاک 339354faمریم نوروزی دانشجوی دکتری، گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0000000238005638عزیزالهافشار کرمانیدانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانامیرمحبیاناستادیار، گروه فلسفه ، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران2024723<p>Intuition is one of the most important tools of cognition in epistemology, which John Locke assigns an important role to in acquiring knowledge. The question here is, according to the principles accepted in empiricism and the basic role of sense in the process of knowledge, how is intuition as a tool of knowledge from John Locke's point of view and what role does it play in his empirical knowledge? Locke believes that some truths are obtained by intuition without the need for sensory experience. He refers to three types of intuition in his works, only two of which have been noticed. Sensory intuition to understand the outside world and conceptual intuition to compare two ideas. But the third type of intuition is a person's understanding of himself in a way that is realized in any perception. Locke considers this intuition to be the most fundamental certainty of a person, which cannot be doubted.</p><p>شهود یکی از مهمترین ابزارهای شناخت در معرفت شناسی است که جان لاک نقش مهمی برای آن در کسب دانش قائل است. سوال اینجاست با توجه به اصول مورد پذیرش در تجربه گرایی و نقش مبنایی حس در فرایند شناخت، شهود چگونه به عنوان ابزار شناخت از دیدگاه جان لاک مطرح شده و چه نقشی را در معرفت تجربی او ایفا می‌کند؟ لاک معتقد است که برخی حقایق با شهود و بدون نیاز به تجربه حسی به دست می آیند. او به سه نوع شهود در آثار خود اشاره دارد که فقط دو نوع آن مورد توجه واقع شده است. شهودی حسی برای درک جهان خارج و شهود مفهومی در مقایسه دو تصور. اما نوع سوم از شهود، درک آدمی از خود است به نحوی که در هرگونه ادراکی تحقق دارد. لاک این شهود را بنیادی ترین یقین آدمی می داند که امکان تردید در آن وجود ندارد.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52686مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229 The impact of theological beliefs on human bio-economic relationshipsتاثیر باورهای کلامی در تعادل زیست اقتصادی انسان355389faمائده پسرکلو دانشجوی دکتری رشته کلام اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانعباسعباسزادهدانشیار گروه فلسفه و کلام دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانقربانعلی کریم زادۀ قراملکیدانشیار گروه فلسفه و کلام دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانمحمد عباس زادهاستاد تمام گروه علوم اجتماعی دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران2025315<p>As a social being, man has material needs that require income to meet. The economic status of individuals can change under the influence of theological beliefs. The importance and necessity of this research is that beliefs do not remain exclusively in the mind and are effective in human actions. The present article was examined in the field of economic benefits, capitalist systems, Marxism, and Islam, with the aim of examining the effect of belief on economic life. In non-theistic societies where capitalism and Marxism are prominent, the enjoyment of profit, earning income, and ownership is excessive or excessive. Some are in absolute poverty and some are immersed in wealth; while according to Islamic theological beliefs, an attempt is made to maintain economic balance in society with various solutions that beliefs guarantee their implementation in society. Also, in the acquisition and enjoyment of property, non-theistic societies are caught up in the belief of a degree of unlimited freedom and discretion or coercion. Of course, in Islam, sects such as Ash'arites, Sufis, and Mu'tazilites have also been caught in ideological deviations that affect their economic benefits. However, in the Shiite Imamiyya religion, such deviations in ownership have not been created under pure monotheism by utilizing the teachings and guidelines of the Imams (a.s.). On the other hand, the belief in predestination or mere human free will has been avoided in order to gain financial benefits, and by believing in the belief of "the command between the two affairs", man has been referred to both enjoying worldly blessings and refraining from denying himself from them, as well as trying to do business in this religion. The method of collecting materials in this research is descriptive-library.</p><p>انسان به عنوان موجودی اجتماعی، دارای نیازهایی مادی است که برای رفع آن‌ها نیاز به درآمد دارد. وضعیت اقتصادی افراد تحت تأثیر باورهای کلامی می‌تواند دچار تغییر شود. اهمیت و ضرورت این تحقیق این است که عقاید منحصراً در ذهن باقی نمی‌ماند و در اعمال آدمی موثر هستند. نوشته حاضر در زمینه بهره‌مندی های اقتصادی، نظام‌های سرمایه‌داری و مارکسیسم و اسلام، با هدف تأثیر عقیده در زیست اقتصادی مورد بررسی قرار گرفت. در جوامع غیر‌خداباور که نظام سرمایه‌داری و مارکسیسم مطرح هستند، بهره مندی از سود و کسب درآمد و مالکیت، دچار افراط یا تفریط است. عده‌ای در فقر مطلق و عده‌ای غوطه ور در ثروت هستند؛ در‌حالی که طبق باورهای کلامی اسلامی، با راهکارهای مختلفی که عقاید ضامن اجرای آن ها در جامعه است، سعی بر حفظ تعادل اقتصادی در جامعه می‌شود. همچنین در کسب و بهره‌مندی از اموال نیز، جوامع غیر‌خداباور گرفتار عقیده به میزانی از اختیار و آزادی بی‌حد و حصر و یا جبرگروی هستند. البته در اسلام نیز فرقه‌هایی مانند: اشاعره، صوفیه و معتزله گرفتار انحراف عقیدتی شده‌اند که در بهره‌مندی اقتصادی آنان موثر است.اما درمذهب شیعۀ امامیه این نوع انحرافات در مالکیت تحت توحید ناب با بهره‌گیری از تعالیم و رهنمودهای ائمه(ع) ایجاد نشده است. از طرفی برای کسب منافع مالی از عقیده به جبر یا اختیارِ صرفِ انسان خودداری شده است و با باور به عقیدۀ "امر بین الامرین " انسان هم به بهره‌مندی از نعمات دنیوی و خودداری کردن از منع خود از آن‌ها و هم تلاش برای کسب و کار در این مذهب اشاره شده است. روش گردآوری مطالب در این پژوهش از طریق توصیفی-کتابخانه‌ای می‌باشد.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52687مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229 Comparison of Scripturalism in Karaite and Hanabelehمقایسه نص گرایی در قرائیم و حنابله391410fa میترارضایی گازرخانیدانشجوی دکتری، گروه ادیان و عرفان، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران000000018400564xطاهرهحاج ابراهیمیدانشیار، گروه ادیـان و عرفان، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0000-0001-8400-564x202474<p>In Judaism and Islam, sects called Karaite and Hanbaleh were formed, each of which had its own view of the Holy Book and the Sunnah. The present article compares the Scripturalism in the Jewish Karaite sect and the Islamic Hanbali with a reference to the summary of the formation and viewpoint of each sect and it also examines the differences and similarities of this sects about their attention to the Holy Book and oral tradition and aiso its consequences. The Karaim Sect is scripturalist Jewish movement led by Anan bin Dawid who believed only in the authority of the Bible and denied the Oral Torah (Talmud). Karaites to interpret the Holy Bible, using Mu'tazili's words and reason tried to confront their opposite side, that is, the rabbis. Karaites Since the time of Sadia Gaon lost their influence . Ahmad bin Hanbal, the leader of the Ahl al-Hadith, did not pay attention to opinions, fatwas, jurisprudence, or jurisprudential inferences, and more of his works are in the field of hadith. After Ahmad ibn Hanbal, Ahmad ibn Taymiyyah tried to propagate and promote this religion and provided the intellectual background of Wahhabism with his ideas and opinions. Muhammad ibn Abd al-vahhab renewed the life of this school.</p><p>در یهودیت و اسلام فرقه‌هایی با عنوان قرائیم و حنابله شکل گرفتند که هرکدام برداشت خاص خود را نسبت به کتاب آسمانی و سُنّت داشتند. این مقاله‌ با اشاره‌ای به‌خلاصه‌ی شکل‌گیری و دیدگاه هر فرقه به‌مقایسهی نص‌گرایی در فِرَق قرائیم یهودی و حنابله اسلامی می‌پردازد و نیز تفاوت‌ها و شباهت‌های این فِرَق در خصوص توجه آنان به کتاب آسمانی و سُنّت شفاهی و پیامدهای آن را مورد بررسی قرار می‌دهد. فرقه‌ی قرائيم جنبش نص‌گرای یهودی است که با رهبری عنان‌بن داود تنها به مرجعيت كتاب مقدس باور داشت و تورات شفاهي (تلمود) را انکار نمود. قرائیان براي تفسير كتاب مقدس با استفاده از كلام معتزلي و عقل، سعي در مقابله با جبهه‌ی مخالف خود يعني حاخام‌ها نمودند. از زمان سعدیا گائون قرائیان نفوذ خود را از دست دادند. احمد‌بن‌حنبل رهبر اهل‌حدیث به رأی، فتوی، قیاس و یا استنباط فقهی توجه نداشت و بیشتر آثار وی در زمینه‌ی حدیث است. پس از احمدبن حنبل، احمد‌بن ‌تیمیه سعی در تبلیغ و ترویج این مذهب نمود و با عقاید و آراء خود، زمینه‌ی فکری مذهب وهابیت را فراهم ساخت. محمد‌بن ‌عبدالوهاب به‌ تجديد حيات اين مكتب پرداخت.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52688مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229Practical monotheism and its social functions in the field of culture with an emphasis on Al-Mizan's interpretationتوحید عملی و کارکردهای اجتماعی آن در حوزه فرهنگ با تأکید بر تفسیر المیزان411432faسید محمد جواد وزیری فرد دانشیار دانشگاه قم، قم، ایرانمحمدرضا ابراهیم نژاد دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایرانحسنیه کتابدار طلبه سطح4 حوزه2025127<p>Paying attention to monotheism is a natural and institutional matter in the root of human existence, which actually forms the worldview of a monotheistic person. The view derived from practical monotheism is a drawing of a unified human approach to creation and life. In the Qur'anic verses, culture in a monotheistic society is a purposeful and systematic thing that is effective in the growth of members of that society, and the beliefs emanating from practical monotheism are the basis of individual and social behaviors and determine the way of social life of human beings; Because cultural components such as tendencies, beliefs and behaviors originate from beliefs, and by correcting these components in social life, not only prosperity in social life; It will also lead to forgiveness in the rest of your life. Some of the results of this article, which was carried out with the library research method, are the social functions of practical monotheism in culture and society, which lead to the reformation of human societies and the fight against corruption and the observance of justice, the achievement of peace and assurance of the heart, and the removal of sadness and troubles. And it is also a source of salvation and safety from divine punishment and immunity from going astray and astray, and a factor in man's mobility and acceleration to do good and good deeds, and finally, his responsibility in his personal and social life.</p><p>توجه به توحید، ریشه‌ای عمیق در فطرت انسان دارد و بنیان اصلی جهان‌بینی هر انسان موحدی را تشکیل می‌دهد. این باور ریشه‌دار، نگاهی جامع و همه‌جانبه به هستی و زندگی می‌بخشد که در مفهوم «توحید عملی» به اوج خود می‌رسد. توحید عملی، به‌معنای جاری‌سازی باور به یکتایی خداوند در تمامی ابعاد زندگی فردی و اجتماعی است. این رویکرد، چنانچه قرآن کریم نیز بر آن تأکید دارد، به ساخت جامعه‌ای پویا، هدفمند و مبتنی بر عدالت منجر می‌شود. برخی از نتایج مهم این پژوهش عبارت است از این‌که توحید عملی، کارکردهای فراوانی در سطح فردی و اجتماعی دارد. در سطح فردی، توحید عملی منجر به آرامش درونی، امیدواری و انگیزه‌ای قوی برای انجام کارهای نیک می‌شود. در سطح اجتماعی نیز، توحید عملی به اصلاح جوامع، مبارزه با فساد، استقرار عدالت و ایجاد جامعه‌ای امن و پایدار کمک شایانی می‌کند. به‌عبارت‌دیگر، توحید عملی نه‌تنها به سعادت دنیوی انسان می‌انجامد، بلکه بستر را برای رسیدن به سعادت اخروی نیز فراهم می‌کند و به بیانی دیگر توحید عملی، پل ارتباطی میان انسان و خداوند برای رسیدن به کمال مطلوب است.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/52689مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهشهای اعتقادی کلامی9899-173515420251229 Feasibility Study of Religious Lifeworld in Secular Age: A Critique of Secular Foundations in Taylor's Thought with Emphasis on Islamic Architectureامکانسنجی زیستجهان دینی در عصر سکولار: نقدی بر مبانی سکولار در اندیشه تیلور با تاکید بر معماری اسلامی433446fa رضا قدردان قراملکیدکتری معماری اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران2025624<p>The present study examines the possibility of realizing a religious lifeworld in the secular age and, by criticizing Charles Taylor’s anthropocentric solution (reviving spiritual resources within the framework of Christianity or non-secular humanism), analyzes the capacity of Islamic architecture as a metaphysical alternative to overcome the limitations of secular discourse. This research, using an interdisciplinary method (combining philosophical hermeneutics, Lefebvre’s spatial analysis, and Islamic wisdom), criticizes Charles Taylor’s solution to the crises of the secular age - including atomized individualism, instrumental rationality, and the decline of the sacred. The findings show that Taylor’s solution (reviving spiritual resources within the framework of Christianity or non-secular humanism) is unable to provide a radical alternative to humanism due to three fundamental limitations: reliance on natural theology, relativism of truth, and neglect of revelation as a program of good life. In contrast, Islamic architecture, by manifesting the three principles of unity in plurality (centrality of the mosque and orientation to the Qibla), privacy balance (hierarchy of public/private space in courtyard houses), and moral economy (structural link between the market and the mosque), not only objectifies the non-secular lifeworld, but also, by substituting monotheism for humanism (symbolizing the dome as divine lordship, light as the manifestation of the light of lights), offers a metaphysical alternative to remedy the spatial crises of the secular age (anonymity, commodification of space, social disintegration).</p><p>پژوهش حاضر به بررسی امکان تحقق زیست‌جهان دینی در عصر سکولار می‌پردازد و با نقد راه‌حل انسان‌محور چارلز تیلور شامل احیای منابع معنوی در چارچوب مسیحیت یا اومانیسم غیرسکولار، ظرفیت معماری اسلامی را به مثابه بدیل متافیزیکی برای غلبه بر محدودیت‌های گفتمان سکولار تحلیل می‌کند. این پژوهش با روش بین‌رشته‌ای ترکیب هرمنوتیک فلسفی، تحلیل فضایی لفور و حکمت اسلامی به نقد راه‌حل چارلز تیلور برای بحران‌های عصر سکولار -شامل فردگرایی اتمی‌شده، عقلانیت ابزاری و زوال امر قدسی- می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد راه‌حل تیلور به دلیل سه محدودیت بنیادین تکیه بر الهیات طبیعی، نسبی‌انگاری حقیقت و غفلت از وحی به‌مثابه برنامه حیات طیبه، قادر به ارائه بدیل رادیکال برای اومانیسم نیست. در مقابل، معماری اسلامی با تجلی سه اصل وحدت در کثرت (مرکزیت مسجد و جهت‌گیری قبله)، تعادل حریمی (سلسله‌مراتب فضای عمومی/خصوصی در خانه‌های حیاط‌دار) و اقتصاد اخلاق‌محور (پیوند ساختاری بازار و مسجد) نه تنها زیست‌جهان غیرسکولار را عینیت می‌بخشد، بلکه با جایگزینی توحید به‌جای اومانیسم (نمادپردازی گنبد به‌مثابه ربوبیت الهی، نور به‌مثابه تجلی نور الانوار) بدیل متافیزیکی برای درمان بحران‌های فضایی عصر سکولار از قبیل بی‌هویتی، کالایی‌شدن فضا و گسست اجتماعی ارائه می‌دهد.</p>http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/53016