مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش‌های اعتقادی کلامی 9899-1735 16 1 2026 3 17 The criteria for diagnosing insanity in Fiqh al-Furiqin and Qur'anic interpretations معیار تشخیص جنون در فقه فریقین و تفاسیر قرآنی 217 238 fa فاطمه زارعی گروه معارف، واحد صفاشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، صفاشهر، ایران 2025 2 6 <p>Today, in criminal law, the issue of individual responsibility due to mental state is of particular importance. One of the important issues is the definition and diagnosis of the insane and its effect on criminal responsibility. In jurisprudence and law, the term insane refers to someone who lacks the ability to distinguish between benefit and harm, good and bad. This research was conducted with the aim of examining the criteria for diagnosing insanity in the jurisprudence of the sects and Quranic interpretations. The descriptive-analytical research method was used in this research. The findings of the research showed that in the jurisprudence of the sects, the concept of insanity is similar and means a disorder in reason and perception and does not have a specific legal or criminal responsibility. Among Sunni jurists, based on verses and hadiths, reason is a basic condition for responsibility and its lack due to insanity creates exemption. This approach contributes to justice and humanity in the judicial system. Among Shiite jurists, it also emphasizes the exemption of the insane from punishment. Regarding the method of diagnosing insanity in the jurisprudence of the sects, it should be done by psychiatric specialists and experts based on scientific assessments. Also, in Islamic literature and Quranic culture, we encounter diseases that are referred to as madness. For example, consuming forbidden food and usury are favorable conditions for madness, and there are signs of madness, one of which is depression..</p> <p>امروزه در حقوق کیفری، موضوع مسؤولیت فرد به دلیل وضعیت عقلی از اهمیت خاصی برخوردار می باشد. یکی از مسائل مهم، تعریف و تشخیص مجنون و تأثیر آن بر مسؤولیت کیفری است. مجنون در فقه و حقوق به کسی اطلاق می&zwnj;شود که فاقد تشخیص نفع و ضرر و حسن و قبح است. این پژوهش با هدف بررسی معیار تشخیص جنون در فقه فریقین و تفاسیر قرآنی انجام گردید. در این تحقیق از روش تحقیق توصیفی تحلیلی استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان داد که در فقه فریقین مفهوم جنون مشابه هم است و به معنای اختلال در عقل و ادراک می باشد و مسوولیت حقوقی و کیفری خاصی ندارد. در بین فقهای اهل سنت بر اساس آیات و احادیث، عقل شرط اساسی در مسؤولیت است و فقدان آن به دلیل جنون، معافیت ایجاد می&zwnj;کند. این رویکرد به عدالت و انسانیت در نظام قضایی کمک می&zwnj;کند. در میان فقهای شیعه نیز بر معافیت مجنون از مجازات تأکید دارد. درباره ی نحوی تشخیص جنون نیز در فقه فریقین می بایست توسط متخصصان روانپزشکی و کارشناسان و بر اساس ارزیابی های علمی انجام شود. همچنین در ادبيات اسلامي و فرهنگ قرآني با بيماري هايي مواجه هستيم كه از آن به بيماري جنون ياد مي شود چنانچه حرام خواري و رباخواري شرایط مساعدي براي جنون است براي جنون نشانه هايي است كه افسردگي يكي از آن هاست. در مورد تفسیر احکام جنون در قرآن املای اسناد دین و قراردادهای اقتصادی از سوی دیوانه ، فاقد اعتبار لازم است.</p> http://kalam.saminatech.ir/en/Article/Download/53314