مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش‌های اعتقادی کلامی 9899-1735 14 2 2024 6 22 The position of practical reason in the completion of theoretical reason from the point of view of Avicenna and Mulla Sadra جایگاه عقل عملی در استکمال عقل نظری از منظر ابن‌سینا و ملاصدرا 163 184 fa محمداسلم رئیسی دانشگاه آزاد اسلامی، فسا مرتضی کشاورز دانشگاه آزاد اسلامی محمدعلی اخگر دانشگاه آزاد اسلامی 2023 2 24 In this research, by examining the views of Avicenna and Mulla Sadra, the role of action in the completion of theoretical reason, in two major schools of Islamic philosophy, namely Hikmat al-Masha and al-Taaliyyah, has been considered. The importance of this issue is due to the explanation of the relationship between science and practice in the opinions of these two schools and the evolution of this discussion from the Peripatetic school to the transcendental wisdom. This is important among the metaphysical and moral issues related to the gap between opinion and action. The purpose of the research is to examine the relationship between practical reason - such as ethics and Sharia - and human worldly happiness and its alignment with the perfection of theoretical reason. The results of the research show that according to Ibn Sina, the perfection of the human intellect from the beastly to the useful is through the active intellect, but after the human intellect is actualized, it needs actions in order to connect to a higher intensity and level, through which it is freed from material and physical affairs. And it can be understood and united with general forms, which is the completion of theoretical reason. This theory in Mulla Sadra's opinion, since it considers the soul as the physicality of occurrence, it is also valid in the levels of potential intellect to the actual, that is, there is a two-way relationship between opinion and action in the levels of the soul in the physical, exemplary and rational world. The explanation of Avicenna's and Mulla Sadra's opinions in the field of Islamic philosophy shows the evolution and approach of this theory more clearly, which is analyzed in this research based on the method of dialogue between their opinions. در این تحقیق با بررسی آراء ابن‌سینا و ملاصدرا نقش عمل در استکمال عقل نظری در دو مکتب عمده فلسفه اسلامی یعنی حکمت مشاء و متعالیه توجه شده است. اهمیت این موضوع به سبب تبیین ارتباط میان علم و عمل در آراء این دو مکتب و سیر تکامل این بحث از فلسفه مشاء به حکمت متعالیه است. این مهم ضمن مباحث مابعدالطبیعی و اخلاقی در ارتباط با شکاف نظر و عمل مطرح است. هدف تحقیق بررسی ارتباط عقل عملی - امور جزئی نظیر اخلاق و شریعت- و سعادت دنیوی انسان و همراستایی آن با کمال عقل نظری است. نتایج تحقیق نشان می دهد که نزد ابن‌سینا استکمال قوه عقل انسانی از هیولانی تا مستفاد بواسطه عقل فعال است اما پس از آنکه عقل انسان فعلیت یافت، برای اتصال در شدت و مراتب والاتر نیاز به اعمالی دارد که بواسطه آن از امور مادی و جسمانی فارغ شده و قابل دریافت و اتحاد با صور کلی شود که استکمال عقل نظری است. این نظریه در آراء ملاصدرا، از این رو که نفس را جسمانیة الحدوث می داند، در مراتب عقل بالقوه تا مستفاد نیز ساری است یعنی رابطه ای دوسویه میان نظر و عمل در مراتب نفس در عالم جسمانی، مثالی و عقلانی هست. تبیین نظرات ابن‌سینا و ملاصدرا در حوزه فلسفه اسلامی نوع تکامل و رویکرد این نظریه را با وضوح بیشتری نمایان می‌کند که در این تحقیق بر اساس روش گفتگو میان آراء ایشان تحلیل می شود. http://kalam.saminatech.ir/fa/Article/Download/47188