اوصاف فرابشری پیامبران و امامان معصوم(ع) از منظر تفاسیر فریقین
محورهای موضوعی : کلام اسلامی
فرشته بلوچی
1
,
محمد مهدي تقديسي
2
*
,
محمد جعفري هرندي
3
1 - دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن وحدیث، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 - استادیار، گروه علوم قرآن وحدیث، واحد یادگارامام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 - دانشیار، گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی، واحد یادگارامام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
کلید واژه: پیامبران, امامان, ابعاد فرابشری, قرآن, وحی.,
چکیده مقاله :
پیامبران مخصوصا خاتم ایشان نزد فریقین از جایگاه ویژه و اختصاصاتی نسبت به سایر مردم برخوردارند. در این میان نزد شیعه امامت از ویژگی خاصی برخوردار است به طوریکه این ویژگی موجب تمایز امامت نزد شیعه با دیگر فرقه های مسلمان شده است و آن ویژگی، وحیانی بودن امامت است که ادامه راه نبوت وتکمیل کننده آن می باشد. بدیهی است که این ویژگی مقتضی آن است که امام فردی شبیه پیامبر باشد تا بتواند راه او را ادامه دهد. مراجعه به قرآن کریم در خصوص ویژگی های پیامبران در نگاه نخست نتایج مختلفی را به دست میدهد از سویی ظاهر برخی آیات بیانگر یکسان بودن پیامبران با سایر مردم است و از سویی برخی آیات دیگر نشان از تفاوت هایی آشکار میان ایشان با سایرین دارد این مقاله با روش توصیفی و تحلیلی و با هدف یافتن ویژگی های فرابشری پیامبران بر اساس قرآن و منابع فریقین مخصوصا منابع تفسیری انجام گرفت برآيند اين تحقیق تحليلی نشان داد با کلام الهی و تفاسیر و روایات فریقین به ویژه منابع شیعی روشن میگردد پیامبران و امامان معصوم در عین اشتراک در جنبه آفرینش و مشابهت ظاهری بشری با سایر مردم از جهت روحانی و معنوی از سایرین متفاوت بوده و در مراتبی بالاتر قرار گرفته و لذا به ویژگی هایی ممتاز گشته و از آگاهی ها و توانایی های منحصر به فردی نیز به اذن الهی بهره مند شده اند.
Prophets, particularly the Seal of the Prophets (peace be upon him), hold a unique and exalted position among both major Islamic schools. In Shi‘a theology, the doctrine of Imamate possesses a distinctive nature that differentiates it from other Islamic interpretations of religious leadership. This distinction arises from the belief that the Imamate is of divine and revelatory origin, functioning as the continuation and completion of Prophethood. Accordingly, it is evident that the Imam must share essential qualities with the Prophet in order to carry forward his divine mission. A study of the Qur’anic descriptions of the prophets appears at first to produce varying results. Certain verses emphasize their human likeness and equality with other people, while others clearly affirm their distinct spiritual and metaphysical qualities. Using a descriptive–analytical method, this research aims to identify the superhuman or transcendent characteristics of the prophets based on the Qur’an and the exegetical sources of both major Islamic schools, with special attention to Shi‘a commentaries. The findings indicate that, according to the Divine Word, classical exegeses, and narrations from both traditions—particularly Shi‘a sources—prophets and infallible Imams, while sharing the same human creation and outward appearance as others, differ in their spiritual and metaphysical dimensions. They occupy higher levels of existence and, by divine permission, possess distinctive attributes, knowledge, and capabilities not accessible to ordinary human beings.
انباری، محمد بن قاسم،(1412ق)، الزاهر فی معانی کلمات الناس،بیروت،موسسه الرساله
ابن منظور، محمد بن مكرم (1408ق) ،لسان العرب، بيروت: دار احياء التراث العربي
ابن عاشور، محمد بن طاهر،(1420ق)، التحرير والتنوير في تفسير القرآن، بیروت، مؤسسه التاريخ، الطبعة الأولى
احسايي، ابن ابي جمهور (1405 ق)، عوالي اللئالي، قم: انتشارات سيد الشهداء
اﺳﺘﺮآﺑﺎدي، ﻣﺤﻤﺪﺟﻌﻔﺮ،( ١٣٨٢)، اﻟﺒﺮاﻫﻴﻦ اﻟﻘﺎطع ﻓﻲ ﺷﺮح ﺗﺠﺮﻳﺪ اﻟﻌﻘﺎﺋﺪ اﻟﺴﺎطع، ﻗﻢ، ﻣﻜﺘﺐ اﻷﻋﻼم اﻹﺳﻼﻣﻲ.
اﺻﻔﻬﺎﻧﻲ، اﺑﻮﻧﻌﻴﻢ،( ١٤١٢ ق)، دﻻﺋﻞ اﻟﻨﺒﻮه ، ﺑﻴﺮوت، داراﻟﻨﻔﺎﺋﺲ
امام خمینی،روح الله، (الف-1381)،تفسیر سوره حمد، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
امام خمینی،روح الله، (ب-1381)،سرالصلوة، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ هفتم.
ﺑﻴﻬﻘﻲ، اﺑﻮﺑﻜﺮ،( ١٤٠٥ق)، دﻻﺋﻞ اﻟﻨﺒﻮه ، ﺑﻴﺮوت، داراﻟﻜﺘﺐ اﻟﻌﻠﻤﻴﻪ
راﻏﺐ اﺻﻔﻬﺎﻧﻲ، ﺣﺴﻴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ،( ١٤١٢ ق)، ﻣﻔﺮدات أﻟﻔﺎظ اﻟﻘﺮآن، ﻣﺤﻘﻖ ﺻﻔﻮان ﻋﺪﻧﺎن داودي، ﺳﻮرﻳﻪ، دار اﻟﻌﻠﻢ ـ اﻟﺪار اﻟﺸﺎﻣﻴﻪ
سبحانی تبریزی، جعفر، (1372)، محاضرات في الالهيات، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی
سبحانی تبریزی، جعفر،(1420ق)،عصمة الانبياء في القرآن الكريم، قم، مؤسسه الامام الصادق، چاپ دوم
سید مرتضی،علم الهدى،(1380)،تنزيه الانبياء و الائمه، تحقیق؛ فارس حسون كريم، قسم الفلسفة و علم الكلام الاسلامي، قم بوستان کتاب، مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، (1414ق)، الدرالمنثور، بیروت، دارالفکر.
صفار،محمد بن حسن،(1404ق)، بصائر الدرجات، تحقيق و تعليق و تقديم الحاج ميرزا حسن کوچه باغي،طهران، منشورات الأعلمي
صدوق، محمدبن علي بن بابويه،(1405ق)، کمال الدین و تمام النعمه، تصحیح علي اکبر غفاري، قم، مؤسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین بقم
ﻃﺒﺎﻃﺒﺎﻳﻲ، ﺳﻴﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ، (1390)، اﻟﻤﻴﺰان ﻓﻲ ﺗﻔﺴﻴﺮ اﻟﻘﺮآن، ﺑﻴﺮوت، ﻣﺆﺳﺴﻪ اﻻﻋﻠﻤﻲ ﻟﻠﻤﻄﺒﻮﻋﺎت
طباطبایی سید محمد حسین،(1417ق)، الميزان في تفسير القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه
ﻃﺒﺮﺳﻲ، ﻓﻀﻞ ﺑﻦ ﺣﺴﻦ،(1372)،ﻣﺠﻤﻊ اﻟﺒﻴﺎن ﻓﻲ ﺗﻔﺴﻴﺮ اﻟﻘﺮآن، ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺎ ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻣﺤﻤﺪﺟﻮاد ﺑﻼﻏﻲ ﺗﻬﺮان، ﻧﺎﺻﺮ ﺧﺴﺮو
فخررازی، محمدبن عمر، (1406ق)، عصمه الانبیاء، مصر، مکتبه الخانجی، چاپ اول.
فخررازی، محمدبن عمر، (1420ق)، تفسیرالکبیر، بیروت، داراحیاءالتراث العربی.
کليني، محمدبن يعقوب،(1365)، الکافي، تصحيح علي اکبر غفاري، تهران، دارالکتب الاسلاميه، چاپخانه حيدري
ﻣﺼﻄﻔﻮي، ﺣﺴﻦ،(1360)، اﻟﺘﺤﻘﻴﻖ ﻓﻲ ﻛﻠﻤﺎت اﻟﻘﺮآن اﻟﻜﺮﻳﻢ، ﺗﻬﺮان: ﺑﻨﮕﺎه ﺗﺮﺟﻤﻪ و ﻧﺸﺮ ﻛﺘﺎب