تحلیل و نقد کلامی - فقه الحدیثی نقش پذیرش ولایت ائمه علیهم السلام در سعادت مسلمانان
محورهای موضوعی : کلام اسلامیعبدالعلی پاکزاد 1 * , محمود قیوم زاده 2
1 - استادیار، گروه معارف اسلامی، واحد بندرگز، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرگز، ایران
2 - استاد، گروه معارف و حقوق، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران
کلید واژه: متون دینی, تحلیل کلامی- فقه الحدیثی, ولایت ائمه, سعادت مسلمانان, گمراه از ولایت, مُعاندِ با ولایت.,
چکیده مقاله :
برخی روایات صحیح السند،«خیثمه و زُراره» ترتّب پاداش بر اعمال مسلمان رامنوط به پذیرش امامت و ولایت ائمه علیهم السلام می داند. حکمِ عدمِ پذیرش اعمال در دو دسته ازروایات؛ برخی مطلق و برخی با ارائه قیدِ ضالّ و منکِر صادر شده است.در این نوشتار به روش تحلیلی- انتقادی و با هدف تحلیل و نقد کلامی- فقه الحدیثی، به نقش پذیرش ولایت و امامت ائمه در سعادت مسلمانان پرداخته است. یافته های پژوهش آن است که1.سعادت مسلمانان در گرو عوامل متعدد اثباتی«ایمان، عمل صالح و...» وعامل سلبی اجتناب ازگناه است؛ 2.درفرضِ اثباتِ ولایتِ اهل بیت برشخص، رویگردانی ازآنان، سبب عدم قبولی اعمال نیک و دورشدن از سعادت می شود؛ 3. در صورت آشکار نشدن حقیقت و نداشتن عناد، معامله آنان با خداوندمتعال و امید بخشش است4. روایات وارده در موضوع مورد نظر مطلق و مقید بوده؛ و روایات مقید، حاکم بر روایات مطلق می باشد.
Some of the authentic narrations, "Khaythama and Zurarah", consider the order of reward for Muslim deeds to be dependent on accepting the Imamate and guardianship of the Imams (peace be upon them). The ruling of not accepting deeds has been issued in two groups of narrations; some are absolute and some are issued with the provision of "deviant" and "denying". In this article, using an analytical-critical method and with the aim of analyzing and criticizing theology and Hadith jurisprudence, the role of accepting the guardianship and guardianship of the Imams in the happiness of Muslims has been discussed. The findings of the research are that 1. The happiness of Muslims depends on various positive factors "faith, righteous deeds, etc." and the negative factor of avoiding sin; 2. Assuming that the guardianship of the Ahl al-Bayt is proven over a person, turning away from them causes the non-acceptance of good deeds and distancing from happiness; 3. In the event that the truth is not revealed and there is no stubbornness, their deal with God Almighty and hope for forgiveness. 4. The narrations mentioned in the subject in question are absolute and restrictive; And the limited narrations are the ones that rule over the absolute narrations.
آزادیان،مصطفی، (1388) آموزه نجات از دیدگاه علامه طباطبایی با نگاهی به دیدگاه رایج مسیحیت،مرکز انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(س)، قم.
ابن بابویه«شیخ صدوق»،محمد بن علی، (1393) امالی شیخ صدوق، انتشارات تهذیب، قم.
-،-، (1385) معانی الأخبار،دارالکتب الإسلامیه، تهران.
الشاه عبد العظیمی،حسین بن احمد الحسین، (1363) تفسیر اثنی عشری، بی جا، انتشارات میقات.
المحسنی،محمد آصف، (1392) معجم الأحادیث المعتبره،دارالنشر الأدیان،قم.
الایجی،عضد الدین عبدالرحمن ابن احمد، (1417ق) کتاب المواقف بشرح السید الشریف علی بن محمد الجرجانی،دارالحیل، بیروت.
بحرانی، سید هاشم. (1428ق) البرهان فی تفسیر القرآن،موسسه دار المجتبی(ع) للمطبوعات.
بغدادی،عبدالقاهر، (1367) الفرق بین الفرق،ترجمه محمد جواد مشکور،انتشارات اشراقی، تهران.
بهاء الدینی،محمد رضا، (1389) نردبان آسمان مجموعه درسهای اخلاق. تدوین و ویراش:اکبر اسدی، قم.
بنی هاشمی خمینی،سید محمد حسن، (1390) توضیح المسائل مراجع«مطابق با فتاوای سیزده نفراز مراجع تقلید»، دفتر انتشارات اسلامی،قم.
بهسودی، محمد، (1417ق) مصباح الأصول«تقریرات خارج اصول خویی ره»،داوری،قم.
پاکزاد،عبدالعلی، (1401) بررسی دلالی و حل تعارض روایت«فمن زارنی عارفا بحقی غفرالله له ما تقدّم من ذنبه وما تأخّر» با «صحیحه خیثمه، فصلنامه فرهنگ رضوی.
تفتازانی، سعد الدین، (بی تا) شرح المقاصد،عالم الکتب، بیروت.
تهرانی، مجتبی، (1401ق) سلوک عاشورایی منزل دهم شرح خطبه منا،موسسه فرهنگی پژوهشی مصابح الهدی،تهران.
تهرانی، مجتبی، (1393) تفسیر نور مبین«کوثر،ماعون،قریش،فیل،همزه، عصر،تکاثر» موسسه فرهنگی پژوهشی مصابح الهدی، تهران.
جوادی آملی، عبدالله، (1383) تفسیر تسنیم، مرکز نشر اسراء،قم.
جوادی آملی، عبدالله، (1369) وحی و رهبری،انتشارات الزهراء،قم.
حر عاملی، محمد بن حسن، (1386) کلیات حدیث قدسی، انتشارات دهقان، بی جا.
حسینی زنجانی، سید عزالدین، (1385) راه رستگاری، موسسه بوستان کتاب، قم.
حلی، حسن بن یوسف، (1430ق) مناهج الیقین فی اصول الدین، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
-، -، (1415ق) کشف المراد فی شرح تجریدالاعتقاد، موسسه النشر الاسلامی، قم.
-،-، (1372) باب حادعشر،موسسه انتشاراتی علامه،قم.
خرازی، سید محسن، (1423) بدایه المعارف فی شرح العقائد الإمامیه ،موسسه النشر الإسلامی،قم.
خراسانی، محمد کاظم، (1415ق) کفایه الأصول، موسسه النشرالإسلامی، قم.
خمینی، سید روح الله، (1363) کشف الاسرار.بیجا.
-، -، (1376) شرح چهل حدیث، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، بی جا.
-، -. (1362) طلب و اراده، مرکز انتشارات علمی و فرهنگی، بی جا.
دستغیب شیرازی، سید عبدالحسین، (1361) نبوت، دفتر نشر محراب،بی جا.
دهخدا،علی اکبر، (1377) لغت نامه، انتشارات دانشگاه تهران،تهران.
ربانی، محمد رضا، (1390) ایمان ربانی موسسه بوستان کتاب قم،قم.
راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین بن محمد، (1383) مفردات الفاظ القرآن. انتشارات مرتضوی، تهران.
زنجانی، سید عزالدین، (1385) راه رستگاری، موسسه بوستان کتاب، قم.
سبحانی، جعفر، (1370) معادشناسی، تهران، انتشارات الزهراء.
شاه آبادی، نورالله، (1387) شرح رشحات البحار، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی،تهران.
شبّر،سید عبدالله، (1352) حق الیقین فی معرفه اصول الدین، مطبعه الوفاء، بی جا.
شیرازی، سید محمد، (1385) شبهای پیشاور، دارالکتب الاسلامیه، تهران.
صفار، محمدبن حسن، (1392) بصائر الدرجات، انتشارات بقیه الله، قم.
طریحی، فخر الدین، (1375) مجمع البحرین، تهران مرتضوی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین، (1360) شیعه در اسلام، بنیاد علمی وفکری علامه طباطبایی، قم.
-،-، (1360) المیزان فی تفسیرالقرآن،-، قم.
طبرسی نوری،سید اسماعیل،(بی تا) کفایه الموحدین،انتشارات علمیه اسلامیه، شیراز.
عرب باغی، سیدحسین، (1388ق) قواعدالإسلام در بیان دین اسلام،چاپخانه حیدری، بیجا.
علم الهدی، سید احمد، (1392) آیات سیاسی قرآن، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران.
قزوینی، سیدمحمد حسن، (1387) وهابیان چه میگویند؟، ترجمه ابراهیم وحید دامغانی، نشر گلستان کوثر، تهران.
قمی، عباسی، مفاتیح الجنان، (1377) انتشارات فاطمه الزهراء،قم. 1019
کجوری مازندرانی، محمد باقر، (1389) خصائص فاطمیه، اندیشه هادی، قم.
کرکی«محقق ثانی»، علی بن حسین بت عبدالعالی، ترجمه نفحات، (بی تا) الاهوت فی لعن الجبت و الطاغوت،بی نا،بی جا.
گرامی، محمد علی، (1388) مذهب تشیع آینده تاریخ بشریت، دفترمعظم له، قم.
مجلسی، محمد باقر، (1403ق) بحارالانوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ دوم.
ــــ،ــــ، (1363) مرآه العقول، دارالکتب الاسلامیه، تهران.
ــــ، ــــ، (1381) حق الیقین، تهران، کانون پژوهش.
ــــ، ــــ، (1363) حیوه القلوب، شرکت چاپ و انتشارات اعلمی،بی جا.
محمدی ری شهری، محمد، (1371) فلسفه امامت و رهبری، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، قم.
مصباح یزدی، محمد تقی، (1387) سیمای سرافرازان، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم.
-، -، (1383) پندهای امام صادق علیه السلام به ره جویان صادق، -، -قم.
-، -، (1382) در پرتو ولایت، ----، قم.
مصباح یزدی، محمد تقی، (1393) جرعه ای از دریای راز، -، قم.
مطهری، مرتضی، (1374) عدل الهی، ،انتشارات صدرا.
ـــــ،ـــــ.، (1375) مجموعه آثار . ج1. تهران: انتشارات صدرا، تهران.
----،----، (1394) آشنایی با قرآن ج14،: انتشارات صدرا،تهران.
مفید، محمد بن محمد، (1392) اختصاص، ترجمه سعدالله ناطق الإسلام، چاپ و نشر نوید اسلام، قم.
مفید،محمد بن محمد، (1364) امالی شیخ مفید، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
مغنیه، محمد جواد، (1386) تفسیر کاشف، ترجمه موسی دانش، موسسه بوستان کتاب، قم.
مکارم شیرازی، ناصر، (1382) آیات ولایت در قرآن، انتشارات نسل جوان، قم.
نراقی، محمدمهدی، (1369) انیس الموحدین، انتشارات الزهراء، تهران.